Các loại dầu kèn: Bạn đã phân biệt được chưa?

Khi nhắc đến dầu dành cho nhạc cụ kèn, nhiều người thường nghĩ đơn giản đây là loại dầu dùng để làm piston hoặc bộ máy vận hành trơn hơn.

Thực ra, thế giới dầu dành cho kèn đồng phong phú hơn nhiều.

Một chai dầu có thể được phân loại theo công nghệ dầu (dầu gốc khoáng hay dầu tổng hợp), đồng thời cũng được thiết kế cho những vị trí khác nhau trên cây kèn như piston, rotary, trục, linkage hay slide.

Hiểu rõ hai cách phân loại này không đòi hỏi kiến thức cơ khí hay hóa học. Nó chỉ giúp chúng ta biết vì sao trên thị trường có nhiều loại dầu khác nhau và chọn đúng loại phù hợp với nhạc cụ của mình.

Dầu gốc khoáng và dầu tổng hợp khác nhau như thế nào?

Dầu gốc khoáng (mineral / petroleum-based)

Được tinh chế từ dầu mỏ. Đây là công nghệ truyền thống đã được sử dụng trong ngành nhạc cụ hơi từ rất lâu.

Đặc điểm thường gặp:

• Giá thành thường thấp hơn

• Có thể có mùi dầu

• Cần tra thường xuyên hơn

• Có thể tạo cặn nhiều hơn theo thời gian nếu sử dụng lâu và vệ sinh không đầy đủ

Dầu tổng hợp (synthetic)

Được tạo ra từ các phân tử tổng hợp có cấu trúc ổn định hơn.

Đặc điểm thường gặp:

• Ít mùi hoặc gần như không mùi

• Độ ổn định cao hơn khi nhiệt độ thay đổi

• Giữ màng bôi trơn lâu hơn

• Ít để lại cặn hơn

Một cây kèn có thể cần nhiều loại dầu khác nhau

Đây là phần mà nhiều người mới chơi thường cảm thấy bất ngờ.

Mỗi bộ phận trên cây kèn làm việc theo một cơ chế khác nhau, vì vậy nhu cầu bôi trơn cũng khác nhau.

Piston: Cần dầu loãng, chảy nhanh và giảm ma sát khi bấm liên tục.

Rotary (van xoay): Cần dầu có độ bám tốt hơn vì cơ chế chuyển động của rotor là quay chứ không phải trượt lên xuống.

Trục (bearing): Cần dầu đặc hơn để duy trì lớp bôi trơn lâu hơn.

Linkage: Chỉ cần một lượng rất nhỏ, ưu tiên giảm mài mòn và tiếng ồn cơ khí.

Slide: Thường dùng mỡ hoặc gel chuyên dụng để vừa kín hơi vừa dễ điều chỉnh. (chúng còn chia thành main tunning slide và tunning slide cần các loại dầu khác nhau).

Nhìn theo cách này, chúng ta sẽ hiểu vì sao các hãng sản xuất không chỉ bán một chai dầu duy nhất mà thường có cả một hệ thống sản phẩm dành cho từng vị trí khác nhau trên nhạc cụ.

Mỗi loại kèn cũng có nhu cầu riêng

Ngay chỉ trong họ kèn đồng, nhu cầu bôi trơn cũng không giống nhau.

Cùng là nhạc cụ bằng đồng, nhưng cơ chế hoạt động khác nhau nên nhu cầu bôi trơn cũng khác nhau.

Trong bài tiếp theo, chúng ta sẽ "mở nắp" một chai dầu kèn và khám phá bên trong thực sự có những thành phần gì, từ dầu nền, phụ gia chống ăn mòn cho đến những yếu tố tạo nên cảm giác bấm khác nhau giữa các loại dầu trên thị trường.