[Henris SELMER Paris Stories] Ep-3: Vì sao trên loa kèn Selmer Mark VI lại xuất hiện cả logo Henri SELMER Paris và logo Selmer USA?

Vậy logo Selmer Gothic xuất hiện từ đâu?

Câu trả lời nằm ở lịch sử của Selmer USA.

Như chúng ta đã tìm hiểu ở bài trước, Alexandre Selmer từng mở cửa hàng tại New York để phân phối nhạc cụ của Henri Selmer tại thị trường Mỹ. Sau nhiều thập kỷ phát triển, hệ thống này trở thành Selmer USA.

Trong giai đoạn Mark VI được sản xuất (1954–1974), thị trường Bắc Mỹ là một thị trường cực kỳ quan trọng đối với Henri SELMER Paris. Nhiều cây Mark VI được xuất khẩu sang Mỹ thông qua Selmer USA.

Một số công đoạn được thực hiện tại Elkhart

Đây là điểm thường gây hiểu nhầm.

Theo tài liệu lịch sử của Henri SELMER Paris, những cây Mark VI dành cho thị trường Mỹ có thể được thực hiện thêm một số công đoạn tại Elkhart, Indiana như:

• lắp pad hoàn thiện,

• setup,

• điều chỉnh cơ khí,

• hoàn thiện cuối cùng trước khi bán ra thị trường Mỹ.

Tuy nhiên, Henri SELMER Paris nhấn mạnh rằng điều này không có nghĩa Mark VI được sản xuất tại Mỹ.

Vì sao có cả hai logo trên cùng một loa kèn?

Chính vì những cây kèn này được phân phối qua Selmer USA, nên trên một số phiên bản dành cho thị trường Mỹ, hãng đã khắc thêm logo Selmer kiểu Gothic bên cạnh hoặc phía dưới dòng Henri SELMER Paris.

Vì vậy, khi nhìn thấy cả hai logo, cách hiểu đúng là:

• Henri SELMER Paris → nhà sản xuất saxophone.

• Selmer USA → hệ thống phân phối và hoàn thiện cho thị trường Mỹ.

Đó là một “dấu vết lịch sử” của mối liên hệ giữa Paris và New York trong thời kỳ hoàng kim của Mark VI.

Vì sao người chơi Việt Nam lại đặc biệt quen với logo Selmer USA?

Điều thú vị là ở Việt Nam, phần lớn những cây Mark VI được giới chơi saxophone ưa chuộng lại là các phiên bản phân phối cho thị trường Mỹ, vì vậy chúng thường mang thêm logo Selmer USA trên loa kèn.

Điều này không phải ngẫu nhiên.

Từ thập niên 1950 đến 1970, Mỹ là trung tâm của sự bùng nổ jazz hiện đại. Những nghệ sĩ đã góp phần đưa Mark VI trở thành huyền thoại - từ John Coltrane, Sonny Rollins, Stan Getz đến Cannonball Adderley - đều gắn liền với các cây Mark VI được phân phối qua Selmer USA.

Khi các bản thu jazz, hình ảnh nghệ sĩ, tạp chí và sau này là thị trường nhạc cụ cũ lan rộng khắp thế giới, hình ảnh Mark VI mang logo Selmer USA cũng dần trở thành hình ảnh quen thuộc đối với nhiều thế hệ người chơi saxophone tại Việt Nam.

Vì vậy, không ít người Việt Nam khi nhìn thấy logo Gothic của Selmer USA trên một cây Mark VI thậm chí còn cảm thấy nó “đúng chất Mark VI” hơn, dù về mặt sản xuất, cây kèn vẫn là sản phẩm của Henri SELMER Paris.

Stan Getz - Jazz saxophonist - Grammy Winner với Tenor Henri SELMER Paris Mark VI

Vậy “Mark VI Mỹ” có khác Mark VI ở các thị trường khác không?

Đây là câu hỏi rất được quan tâm.

Câu trả lời ngắn gọn

Có khác ở một số chi tiết hoàn thiện và setup, nhưng không phải là một thiết kế Mark VI hoàn toàn khác.

Những điểm giống nhau

Tất cả Mark VI:

• Được chế tạo tại Pháp,

• Dùng cùng nền tảng thiết kế cơ bản,

• Cùng hệ thống cơ khí,

• Cùng kiến trúc âm học theo từng giai đoạn sản xuất.

Không có chuyện:

• “Mark VI Mỹ có bore khác hoàn toàn.”

• “Mark VI Mỹ là một model riêng.”

Những điểm có thể khác

Các phiên bản dành cho thị trường Mỹ có thể khác ở:

• Setup pad,

• Độ mở và cân chỉnh key,

• Lò xo,

• Lớp lacquer hoàn thiện,

• Khắc chữ và logo,

• Mouthpiece đi kèm,

• Một số chi tiết hoàn thiện cuối cùng tại Elkhart.

Đây là những khác biệt thực tế nhưng không tạo ra một model Mark VI khác hẳn.

Vậy “Mark VI Mỹ” có hay hơn không?

Trong giới sưu tầm và chơi saxophone, nhiều người vẫn thích những cây Mark VI mang logo Selmer USA và cho rằng chúng có cảm giác chơi hoặc âm thanh đặc biệt hơn.

Tuy nhiên, phần lớn các nhà nghiên cứu lịch sử Mark VI cho rằng sự khác biệt này chủ yếu đến từ:

• Từng giai đoạn sản xuất,

• Chất lượng hoàn thiện của từng cây,

• Tình trạng bảo dưỡng sau nhiều thập kỷ,

• Setup hiện tại,

• Và yếu tố tâm lý gắn với hình ảnh các nghệ sĩ jazz Mỹ.

Nói cách khác, logo Selmer USA không tự động biến một cây Mark VI thành một cây kèn “hay hơn”. Điều làm nên giá trị của Mark VI vẫn là sự kết hợp giữa thiết kế của Henri SELMER Paris, chất lượng hoàn thiện của từng cây cụ thể và hành trình hơn nửa thế kỷ mà cây kèn đó đã trải qua.

Đọc thêm từ chính Henri SELMER Paris

Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về lịch sử Mark VI, các giai đoạn sản xuất, vai trò của Selmer USA và những chi tiết kỹ thuật ít người biết, Henri SELMER Paris có một bài viết lịch sử rất đáng đọc:

 👉History Notes #10 - Mark VI (Henri SELMER Paris)

Đây là nguồn tham khảo chính thức mà bài viết này dựa trên nhiều dữ kiện lịch sử quan trọng.

Lời kết

Có lẽ vì vậy mà ở Việt Nam, khi nhìn thấy một cây Mark VI mang cả logo Henri SELMER Paris và logo Selmer USA, nhiều người không chỉ nhìn thấy hai cái tên.

Họ nhìn thấy cả một thời kỳ.

Một thời kỳ mà jazz từ New York, Chicago hay Los Angeles vang lên qua những bản thu của Coltrane, Rollins, Getz hay Cannonball; và chính những âm thanh ấy đã khiến nhiều thế hệ người chơi saxophone Việt Nam mơ về một cây Mark VI.

Vì thế, logo Gothic trên loa kèn không phải là dấu hiệu của một “Mark VI Mỹ” được sản xuất tại Mỹ, mà là dấu vết lịch sử của con đường mà những cây Mark VI đã đi qua để trở thành huyền thoại trong lòng người chơi saxophone trên khắp thế giới - trong đó có Việt Nam.

Một chi tiết nhỏ trên loa kèn, nhưng lại kể cho chúng ta cả một câu chuyện về Paris, New York, jazz và hơn nửa thế kỷ lịch sử của một trong những mẫu saxophone vĩ đại nhất mọi thời đại.

Chúng ta là tò mò với nhau một câu hỏi để cùng nhau tìm hiểu kỳ sau: Nếu Mark VI thành công như vậy, tại sao Henri SELMER Paris lại không "hồi sinh" nó?

Bài trước Henri SELMER Paris và Selmer (Conn-Selmer): Vì sao có hai thương hiệu cùng mang tên "Selmer"?